Veni, vidi, fietsie: naar ongekende hoogtesMijn tien favoriete bergen in Italië
Italië: de bergen liggen er in schoonheid als het ware geboetseerd bij, ze lijken eigenhandig gebeiteld door Michelangelo himself. Elke berg heeft zijn eigen geschiedenis, zijn eigen elegantie. Mocht je daar aan twijfelen ga dan ’s avonds je licht maar eens opsteken in het plaatselijke dorpscafé in het dal, nestel je aan een bar met een kelkje grappa, en laat de oude mannen hun verhaal vertellen. Maar nog beter is het om ze zelf te ontdekken. Treed in de voetsporen van Hannibal en Garibaldi en vraag je af welk beloofd land er aan de andere kant van dat ene massief ligt. Wat ook kan: laat je bepakking op de camping achter. De campingbaas zal je bij het wegfietsen begripvol en instemmend toeknikken. Soms zit er een rondje in, en anders neem je dezelfde weg als afdaling terug: voel dan de warme gloed in je lichaam opwellen in het besef wat je kort daarvoor allemaal niet overbrugd hebt.
1. Passo dello Stelvio (2740 meter, Alto Adige) Start Prato allo Stelvio, lengte 24.7 km, hoogteverschil 1847 meter, maximum percentage 12-13% Niet te missen, onbetwist nog steeds op 1. Posthuum een lintje voor alle wegarbeiders die hebben bijgedragen aan dit meesterbouwwerk, daarbij vergeleken is de kathedraal van Milaan een prutswerk. De Stelvio is vooral een ode aan de haarspeld, 48 in totaal telt deze berg er, gedrapeerd in serpentines tegen het machtige Ortler-massief. Advies: geniet vooral onderweg, en zeker vanaf het moment dat het zadelpunt je lachend tegemoet grijnst. Want bovenop kun je óf bedwelmd raken in de geur van Bratwurst óf je struikelt hartje zomer nog over de wintersporters met hun lange latten. Tip: neem de afdaling naar Zwitserland over de Umbrail, eerste deel onverhard, maar doenbaar. Vergeet dan je paspoort niet!
2. Madonna di Ghisallo (754 meter, Lombardia) Start Bellágio, lengte 10.7 km, hoogteverschil 584 meter, maximum percentage 9-10%
Fietsen is religie, zeker in Italië. Het ultieme bewijs hiervan is deze beklimming, vast ijkpunt in het najaar van de ‘klassieker van de vallende bladeren’: de Ronde van Lombardije. Bovenop ligt het santuario, het kapelletje ter verering van de Madonna, patroonheilige van de reizigers. In 1949 door Paus Pius XII uitgeroepen tot beschermheilige van de wielrenners. Binnen boven het altaar hangen de fietsen van Fausto Coppi, Gino Bartali, Eddy Merckx en vele andere campionissimi. Kampioenstruien hangen als kruiswegstaties aan de wand. Er brandt een eeuwige vlam voor de overleden fietser. Dit is het heilige der heiligen. De grote kampioenen zijn goden, wij zijn stervelingen, die slecht kunnen rammelen aan de poorten van de eeuwige roem. Op het plein voor de kapel zitten op een bankje oude gedistingeerde mannen, weggelopen uit een film van Fellini. Ze groeten je, zoals het hoort. Naast de kapel staat het monument voor de fietser, met een majestueus uitzicht op de uitlopers van de Alpen aan de overkant van het Meer van Como. De eerste regel van het onderschrift luidt: “e poi Dio crea la bicicletta”. En toen schiep God de fiets. Ja, dit is Italië.
3. Monte Nerone (1477 meter, Marche) Start Pianello, lengte 13,5 km, hoogteverschil 1002 meter, maximum percentage 12%
2009, beelden uit de Giro d’Italia. Ik zie renners in processie naar boven schrijden, vergezeld van een helicopter van de RAI als een klapwiekende aartsengel. Met de klap verliefd. Een jaar later, ik fiets naar boven. Een eenzame weg, pastoraal gelegen in dit deel van de Apennijnen. De omgeving slaapt. Een herder die knikt, paarden met koebellen die opschrikken, graspollen in het asfalt. Boven is niets, alleen een monument voor het Giro-peleton van vorig jaar, en misschien ook voor mij. Ietsje verderop onder de zendmast van de RAI staat nog een kapelletje. Ook dat is Italië. Daarom deze berg, met stip op 3. Let op: sla in Pianello rechtsaf het dorpje in. Over de klinkertjes en de rest wijst zich vanzelf.
4. Colle della Fauniera (2511 meter, Piemonte) Start Pradléves, lengte 22 km, hoogteverschil 1693 meter, maximum percentage 14%
Best kept secret. Een vaak vergeten fietsparadijs hier, onderin de Piemontijnse Alpen. De Fauniera is een zwarte loper die speciaal voor jou is uitgelegd – een andere reden is niet te bedenken. Een geitepad op initiatief van de lokale wielertifosi verchroomd met een laagje asfalt. Aan het eind van de klim staat een monument voor de betreurde Marco Pantani, de laatste berggeit aller berggeiten. Op zomerse dagen zijn de weiden bevolkt met picknickende Piemontezen. Denk niet dat de mensen je uitlachen. Tip: neem de afdaling via de Colle Esischie naar Ponte Marmora. Beneden links ligt een verrukkelijke trattoria.
5. Passo Manghen (2047 meter, Trentino) Start Borgo Valsugana, lengte 23 km, hoogteverschil 1634 meter, maximum percentage 14,5%
Sla bij Val di Calamento rechtsaf en duik een feeëriek bos in. In paradiso. De weg wurmt zich door de boomgrens. Je komt terecht in een Märklin-landschap. Daarboven zie je de laatste haarspelden. Worstel, kom boven en denk hard op: “La vita è bella”. Gelukkig, ietsje verderop in de afdaling ligt een gezellig kafeetje. De laatste keer dat ik hier fietste werd ik rap voorbijstoken door een jonge hinde. Ik dacht: “Ja, nu ben ik echt Il Vecchio”. Bovenop kreeg ik van haar echter complimenten. Ze was in training voor de Giro Femminile.
6. Passo di Gavia (2621 meter, Trentino) Start Ponte di Legno, lengte 26 km, hoogteverschil 1428 meter, maximum percentage 16%
Een legendarische berg die sinds het jaar 1988 voor eeuwig met de Nederlandse wielersport is verbonden. Tussen de sneeuwbuien door schitterden twee jongens van vaderlandse bodem. Johan van der Velde kwam als eerste boven, maar raakte onderkoeld. Erik Breukink stoof hem voorbij en won de etappe beneden in het dal. Toen was een stuk van de klim zelfs nog onverhard, het steilste stuk nota bene. Als een mier kruip je tegen de wand van het bergmassief naar boven, slechts geëscorteerd door een roofvogel hoog boven je. Veni Gavia et pui mori!
7. Passo della Spluga (2113 meter, Lombardia) Start Chiavenna, lengte 30 km, hoogteverschil 1788 meter, maximum percentage 12,5% Een venijnige mysterieuze berg. Ga mee in de carroussel van de uitgekapte haarspelden en vraag je af hoe de postwagen (een heuse!) van de Zwitserse noorderburen zich hier doorheen wurmt. Laat je voortstuwen door de onthulling van het continue raadsel over het vervolg van deze weg. Zelden nam ik zo’n spannende weg met zoveel variatie onderweg. Tip: neem na afloop een birra alla spina van het merk Spluga.
8. Colle del Nivolet (2612 meter, Val d’Aosta) Start Locana, lengte 40 km, hoogteverschil 2004 meter, maximum percentage 13%
Beeldschone passage door een ongerept alpiene entourage. Vaak verknallen stuwmeren het landschap. Hier niet, zowel het Lago Agnel als het Lago Serru lijken met goddelijke hand te zijn aangelegd. Marmotten liggen onbekommerd sereen te slapen in de berm. Net achter de top ligt een refugio met drank en versnaperingen. In het weekend is het hier poepiedruk (auto’s met wandelaars voor het Parco Nazionale Gran Paradiso). Vandaar de tip: ga op maandag. Voor una giornata particolare.
9. Santuario Sant’Anna di Vinadio (2010 meter, Piemonte) Start Vinádio, lengte 16 km, hoogteverschil 1136 meter, maximum percentage 13%
In de Giro van 2001 zou hier de koninginne-etappe eindigen. Helaas, een dopingrazzia in San Remo deed de renners die ochtend besluiten tot een staking. Tot verdriet van alle supporters die dag reeds verzameld op de klim. Dat weerhield mij er niet van om dat zelfde jaar wel naar boven te gaan. De weg was nog volgekalkt met aanmoedigingskreten, en met verwijzingen naar een boksende Wladimiro Belli, uit koers gezet om voorstelbare redenen. Het was heet die dag: de hele klim snakte ik naar dat ene ijsje van die gelateria in het dal. Boven lag het santuario er vredig bij. Onvoorstelbaar dat hier ooit het Girocircus zou kunnen neerstrijken. Maar in Italië kan alles. Tip: neem na afloop, alvorens je aan dat ijsje begint, beneden in Cuneo een sprong in de fontein, in gedachten met Anita Ekberg: la dolce vita!
10. Monte Zoncolan (1750 meter, Friuli) Start Ovaro, lengte 9,7 km, hoogteverschil 1225 meter, maximum percentage 22%
Treed toe tot het rijk der super-fietsgekken. “Voi che entrate, lasciate ogni speranza”. Zo staat het in Dante’s La Divina Comedia geschreven boven de toegang tot de hel. “Gij die hier binnentreedt, laat alle hoop varen”. En dus hangt die tekst ook hier boven de weg. De dwaasheid ten top. 6 kilometers á gemiddeld 14 procent. Symbool van een onmogelijke missie. Als je sowieso boven komt, desnoods te voet, ben je al een held. De overweging om het te proberen alleen al verdient een compliment. Ieder die zonder afstappen bovengeraakt schenk ik persoonlijk een fles Chianti. Advies: zorg voor verse remblokjes. Tip: er ligt een bypass ten noorden via de Sella Valcalda, ideaal voor een rondje dus.
Tot slot Dit is mijn favoriete lijstje. Iedere Italiëganger mag mijmeren over zijn/haar eigen mooie bergen en rankings. Liggend op het grasveld van de camping of hangend aan de toog van de dorpskroeg: blijf begeesterd praten over jouw mooiste bergen. Forza!
PS1. Bronnen voor de parameters over de bergen: Salite nel triveneto guida per il ciclista (Ediciclo, Vicenza, 1988), www.cyclingcols.com, www.cyclingnews.com
PS2. Overige bergen die ik ook nog op lyrische wijze had willen bezingen:
13 juli 2010 |