Op wereldreis met oog voor onrecht en privilege
Met Krista van Velzen op de digitale snelweg
[intro]
Voormalig SP-2ekamerlid Krista van Velzen is op 1 september vorig jaar met haar vriend Michel vertrokken voor een ‘sabbatical’ wereldreis. Toentertijd was dat groot nieuws omdat De Telegraaf blokletterde dat ze dat deed op kosten van de staat, met wachtgeld. “Krista van Velzen blijkt ordinaire zakkenvuller!” Eén groot misverstand, daarover later meer.
Ik ben gaan proberen met haar in contact te komen. Geen idee waar ze uithangt. De redactie wil graag weten hoe het met haar gaat, hoe het zit met haar fietsgenen. En: draagt wereldfietsen bij aan mondiaal engagement?
Hieronder het verslag van mijn zoektocht. Alle toegangswegen van het internet heb ik bewandeld: mailen, chatten, skypen… en uiteindelijk gewoon bellen. Dat vraaggesprek is er toch uitgekomen.
[mailen]
We schrijven eind oktober. Ik hoop dat Krista nog contact heeft met haar partij, want via het secretariaat dien ik een verzoek voor een interview in.
Aangenaam is mijn verrassing als begin november het volgende bericht op mijn digitale deurmat ploft.
Ha die Marc,
Hier heb je mijn emailadres!
Laat eens horen wat je voor ogen hebt met een interview?
Groet,
Krista
Een beetje beduusd vertel ik wat ik zoal voor vragen in mijn hoofd heb. Voorzichtig vraag ik of ze onze vereniging kent.
De dag erna meteen de reactie.
Ha die Marc,
Ik ben lid van de Wereldfietser, wat dacht je dan?!
Ben twee maanden geleden vertrokken voor een jaar wereldfietsen..
Voor mij zou het fijn zijn dit interview ietsje later te doen zodat ik je wat meer te vertellen heb dan nu..
Welke deadlines heb jij?
Liefs
Krista
PS Mogelijk kunnen we tzt skypen?
Ik hoop, als het allemaal meezit, pas eind augustus weer in NL te zijn..
PS II Superblad schrijven jullie!!
Wow, dat klinkt goed. Ik krijg er zin in. Alhoewel, skypen, weinig ervaring mee, beetje eng wel, voor een digibeet zoals ik.
We mailen nog wat op en neer en spreken af dat we in januari gaan skypen. Precieze moment wordt later vastgesteld.
[skypen]
Begin dit jaar ontvang ik een mail waarin ze voorstelt 4 januari om 11 uur. “als ’t mij lukt” staat er nog bij tussen haakjes….
Die dag heb ik ruim op tijd alles ingesteld. Speakers gecheckt. Blocnote met BIC-pen in de aanslag.
Ik trek de stoute schoenen aan en skype-bel haar. Onderwijl typ ik een bericht in.
[10:51:55] Marc: Hoi Krista
[10:52:06] Marc: Ben je er al?
Tweede poging ietsje later, want door alle spanning was ik natuurlijk te vroeg begonnen. Het resultaat is nihil.
[11:10:57] *** Gebeld naar Krista , geen antwoord. ***
[11:11:07] *** Gesprek beëindigd ***
Mislukt! Wat een gestuntel. Ik zwalk over de digitale snelweg. Ergens heb ik de afslag gemist. De afslag naar een smoezelig zweterig obscuur Aziatisch cybercafeetje. Ik verzucht: zat ik maar net als Krista gewoon op een fiets, dolend door de jungle in welk land ook, over ordinaire weggetjes, onder een stralend zonnetje.
Een paar dagen daarna ontvang ik weer een mail van haar.
Hoi Marc,
Internetcafes zijn vaak ruimtes met niet werkende computers hier..
Ik probeer het morgen denk ik, vandaag lijkt weer een pc met te trage verbinding..
Krista
PS Stuur me anders je vragen nog een keer, dan doen we het desnoods gewoon per mail
Ik besluit een aantal vragen uit te werken, rondom thema’s als “ervaringen met fietsreizen, stand van zaken nu, relatie met politiek, toekomst”. En stuur die haar toe.
14 januari ontvang ik ineens een nieuwe poging van haar om skype te reanimeren.
Hoi Marc,
Ik ga het vanavond en morgenavond proberen.
Probleem is dat skype een te zwaar programma is voor de internetsnelheid hier..
Op hoop van zegen dus!
15 januari klinkt het ontnuchterend…
Ha die Marc,
Skypen gaat t niet worden..
Hoeveel tijd heb je nog?
Als ik nl in Thailand ben is de internetkwaliteit stukken beter namelijk!
Bellen is ook n optie maar n kostbare..
Ik ga zo gauw ik de rust vind je vragen alvast digitaal beantwoorden!
Krista
16 januari kom ik laat thuis en schakel mijn pc nog even in. Een bericht van Krista in de box.
Ik kan nu skypen. Jij ook? Krista
Shit, gemist! Twintigduizend kilometer van elkaar verwijderd, de global village in volle glorie.
De dagen erna leg ik me er beetje bij beetje bij neer dat skypen een illusie is. Terwijl hier buiten de deur – hartje winter - de sneeuw is vastgevroren gelijk permafrost, constateer ik dat de digitale snelweg ook spiegelglad blijkt te zijn. Je kunt er hard onderuit gaan.
[chatten]
19 januari, tikkeltje verveeld, ik heb skype ingeschakeld. Plots begint het groene vinkje te trillen. Krista is online! Ik lees bij het informatie-icoontje: “op de fiets met mijn geliefde de hele wereld over…”
In het scherm lees ik een chat, die al zo’n 6 uur staat te wachten.
[9:53:49] Heb je vandaag tijd? Krista
Meteen probeer ik alsnog in contact te komen:
[15:56:59] *** Gebeld naar Krista, geen antwoord. ***
[15:57:00] *** Gesprek beëindigd ***
(De echte alias luidt anders. Uit privacy-overwegingen gebruik ik hier de naam Krista.)
Ik typ dan maar.
[15:57:41] Marc: Ja, ik ben er
[15:59:20] *** Gebeld door Krista, duur 00:20. ***
Jippie!
[15:59:41] Marc: Hallo???
[15:59:42] *** Gesprek beëindigd ***
[15:59:57] *** Gebeld naar Krista, duur 00:11. ***
[16:00:14] *** Gesprek beëindigd ***
[16:00:42] Krista: Hoor jij mij? Ik jou niet...
[16:00:49] *** Gebeld naar Krista, duur 00:16. ***
[16:01:09] *** Gesprek beëindigd ***
[16:01:12] Marc: Ik hoor jou!
Opgewonden draai ik mijn speakertjes volledig open.
[16:01:35] *** Gebeld naar Krista, duur 00:09. ***
[16:01:48] *** Gesprek beëindigd ***
[16:02:12] *** Gebeld door Krista, duur 00:24. ***
[16:02:41] *** Gesprek beëindigd ***
De chat loopt door.
[16:07:02] Krista: Kun je checken of je t geluid van je pc aan hebt staan?
[16:07:47] Marc: Speakertjes staan aan ja
[16:08:04] Marc: Jou hoor ik, dus
[16:08:58] Krista: Kun je je vragen anders tikken, dan klets ik de antwoorden via Skype of overvraag ik je dan?
[16:09:31] Krista: Kan t ook morgen nog n keer proberen
[16:09:59] Marc: Hoe laat?
[16:11:43] Krista: Het is hier zes uur later, voor mij is 20 u goed, dus 14 u in Nederland. Is dat haalbaar?
[16:11:51] Marc: 14 uur morgen is goed!
En direct er achter aan.
[16:12:07] Marc: Loopt je reis volgens plan?
[16:13:24] Krista: Zeker, ben onderweg naar China en kijk daar naar uit. We zijn uit Den Haag vertrokken en n kleine 2 maanden later in Athene op de vlieger naar Bangkok gestapt.
Tikkeltje glimmend constateer ik dat ik nu volop aan het chatten ben, en ik werp er nog een volgende voorbereide vraag tegen aan.
[16:14:17] Marc: Hoe heb je/jullie je voorbereid?
[16:14:51] Krista: Was het liefst over land gegaan maar daarvoor hadden we in n ander seizoen moeten vertrekken. Dat zat er helaas niet in qua werkafspraken etc.
[16:15:20] Marc: Ben je in je reizen ook politiek/ecologisch geïnteresseerd
Haar antwoorden lopen kennelijk ietsje achter, uit fase zogezegd. Alsof er iemand anders ‘tussendoor zit te fietsen’. Maar dat schijnt er bij te horen, bij het fenomeen chatten.
[16:16:59] Krista: Mijn geliefde en ik hebben lang nagedacht over waarheen, vaak voor de haard in de bosatlas zitten turen en gedroomd over de eindeloze mogelijkheden. Uiteindelijk hebben we er de voorkeur aan gegeven niet in echte kou te fietsen. Vandaar dat we eind nov naar Azië zijn gegaan.
[16:17:27] Marc: Wat is je tot nu toe meegevallen?
[16:19:19] Krista: Ik ben altijd geïnteresseerd in mensen en hun leefomstandigheden/ uitdagingen. De gesprekken die ik heb gaan dus vaak over politiek. De armoede in Griekenland en oplopende werkeloosheid door de economische crisis, de toestroom aan vluchtelingen.
[16:19:36] Marc: Wil je morgen verder chatten?
[16:19:54] Krista: Maar hè, zullen we morgen eens proberen te praten? Lijkt me veel leuker!
[16:20:13] Marc: Okido!
Ik begin er zowaar lol in te krijgen.
[16:20:31] Marc: Gaan jullie nog uit vanavond?
[16:21:18] Krista: Michel is aan de dunne dus we blijven even in de buurt van de wc..
[16:21:31] Marc: Part of the fun..
[16:21:39] Krista: Moest n keer gebeuren!
[16:22:27] Krista: Maar dat valt dus goed mee, onze gezondheid.
[16:23:41] Marc: See uhhh hear you tomorrow
[16:24:47] Krista: Ik hoop t zeker! Is t koud in Nijmegen?
[16:25:12] Marc: Regenachtig, afgelopen zondag scheen de zon zowaar
[16:25:48] Krista: Hoera! Tot morgen!
[16:26:11] Marc: Lach jij maar...
[16:27:20] Marc: Tot morgen!
[16:27:40] Krista: Deal!
[16:27:55] Marc: Ik sluit nu af
[16:27:59] *** Gesprek beëindigd ***
De volgende dag zit ik weer klaar.
Skype staat te loeien, als het icoontje van Krista aanfloept.
Even later hoor ik een stem:
Ben jij dat Marc?
En weer iets later:
Hee Marc, hoor je mij?
Ik schreeuw uit alle macht tegen het microfoontje, maar hoor geen tegengeluid.
Krista geeft het ook op. Ze vraagt naar mijn vaste nummer. “Kunnen we tenminste twee kanten op bellen.”
[bellen]
Dan klinkt ineens de oude vertrouwde ringel van mijn vaste telefoon.
Gespannen neem ik op. Ver weg klinkt een stem. Een stem echter die ik uit duizenden herken uit de vele interruptiedebatjes in de 2e kamer.
“Hoi Marc, ben jij het?”
Beetje hakkelend trap ik af met de moeder aller eerste vragen in dit mobiele tijdperk.
Marc: Krista, waar ben je nu?
Krista: Cambodja, richting de Thaise grens.
Bellen met Krista van Velzen, we zijn vertrokken voor een gesprek van drie kwartier…
Marc: Hoe is je reis tot nu toe verlopen?
Krista: Ja, goed. We hebben alleen wat materiaalpech gehad, in Griekenland. Crank stuk, moest compleet vervangen worden. Moest met een koerier een nieuwe opgestuurd worden. Dat duurde een week, omdat we wat afgelegen zaten.
Er zit een vreselijke brom in de verbinding, alsof de Rode Khmer op de achtergrond met een grondoffensief bezig is. Ik ga stug door met mijn volgende vraag.
Marc: Via welke route ben je gegaan?
Krista: We zijn 1 september vertrokken van huis af, en via Duitsland, Zwitserland,… Kroatië, in Griekenland in november aangekomen. In Athene hebben we de vlieger genomen naar Bangkok. Ik heb de schurft aan vliegen, omdat daarmee het milieu verknald wordt, maar we wilden ook niet door de kou gaan fietsen. Via Thailand hebben we nog Laos gedaan, en nu dan hier.
Marc: Ben je sowieso een enthousiast fietsreizigster?
Krista: Ja, al jaren. Voorheen ging ik liever naar Scandinavië of Noord-Britse bestemmingen. Dat ruige en pure, dat verlatene, dat spreekt me wel aan.
Marc: Maar nu dan ineens het Verre Oosten
Krista: Ja, we wilden sowieso over land. En 1 jaar dus. Maar ik was nog nooit buiten Europa geweest.
Marc: Waren jullie geïnspireerd door de Vereniging?
Krista: Door mijn drukke parlementaire bestaan had ik nooit tijd om iets te lezen. Totdat ik op een beurs een flyer in handen kreeg en besloot toch maar lid te worden. Meteen toen ik het blad kreeg ben ik gaan lezen: van a tot z. In mijn vorige bestaan had ik nooit zoveel tijd om het tijdschrift echt te lezen, maar het zomernummer nam ik mee op reis en ik heb er van genoten!
Schitterend blad, onwijs gave foto’s, de cover alleen al. Ik zei tegen Michel: hier, dit moet jij ook lezen!
Op het Forum kwamen we al langer. Ik had het er vandaag nog over, in verband met de verdere route. Gaan we de vraag stellen op het Forum. Ideaal!
Marc: Je chatte mij eerder over je betrokkenheid bij lot en noodlot van de mensen. Heb je daar nog een voorbeeld van?
Krista: Nou, hier in Cambodja bijvoorbeeld. Geen land dat zoveel gebombardeerd is. Landmijnen overal. En dan de Killing Fields, op sommige wegen kon je de restanten van botten zien liggen. We zien zoveel mensen zonder benen, die zich voortbewegen in een rolstoel. Sommige spreken we, met handen en voeten, en helpen we met wat voedsel en wat geld. Meer kan ik hier niet doen.
Eén van de laatste wapenfeiten (hoe wrang-ironisch die aanduiding ook moge klinken) van Krista van Velzen in de 2e kamer was als woordvoerster Defensie de aanname van een wet waarin een verbod op het bezit en het gebruik van clusterbommen is vastgelegd.
Marc [deze vraag lees ik van mijn papiertje af]: Bij veel wereldfietsers ontstaat er bij dit type lange primitieve reizen een andere kijk op het westers materialisme en het leven bij de waan van de dag. Hoe zit dat bij jou: de politiek blinkt toch uit in denken op korte termijn, eigenbelang, materiële voorspoed en gewichtigdoenerij?
Krista: Goh, dat is bij mij niet. Want weet je, ik heb nu juist aan de politiek een ander beeld, met meer diepte willen geven. Meer lange-termijn denken, structurele oplossingen zoeken. Bovendien heb ik ook altijd plaats aan het buiten-parlementaire actiewerk gegeven.
Marc: Geeft fietsen je een ander levensgevoel, een andere kijk op het leven?
Krista: Fietsen geeft me rust in mijn kop. Dat was altijd al hoor. Je moest eens weten, die politiek wat een stress daar bij komt kijken. Stukken lezen, debatteren, het land in, campagne voeren, en dan de media niet te vergeten. Collega-parlementariërs nemen slaappillen, of gaan in therapie. Ik heb de fiets.
Marc: Over de media gesproken. Je bent geconfronteerd met het verwijt dat je met wachtgeld op wereldreis ging.
Krista: Dat is één groot misverstand. Blij dat ik dat recht kan zetten. Het zit namelijk zo. Ik had altijd m'n telefoon 24 uur per dag 7 dagen per week aan en toen
ik op 1 september vertrok was dat het eerste wat ik heb aangepast: één keer per
dag áán voor vrienden en familie en geen voicemail luisteren. Blijkt ineens
dat PowNed op mijn voicemail staat. Heb ik dus gemist.
Ik heb ‘n maand of 2 wachtgeld gehad en heb dat per 1/9 opgezegd. Niks aan de hand dus. Maar als je een gerucht niet tegenspreekt ben je schuldig en veroordeeld als het aan die PowNed- en Telegraaf-types ligt. Heel vervelend allemaal. Maar zo moet dat
blijkbaar.
Gelukkig heeft het SP secretariaat later nog wel kunnen tegenhouden dat er een nieuwe reportage over zou worden getoond.
Marc: Voedt dit soort reizen je met politieke ideeën?
Krista: Ik wil altijd de verhalen van de mensen horen. Ik kom graag op de straat. Op de fiets zie ik wat er gebeurt, wat er met mensen is gebeurd. Liever niet met een rugzak, of met een taxi van hoogtepunt naar hoogtepunt. Angkor Wat en zo.
Marc: Heb je nog contact met het SP-front?
Krista: Jazeker. Het waren 11 jaar lang mijn collega’s. Het zijn nu vrienden. Niet voor niks dat we op de 1e dag via Sambeek zijn gefietst, waar onze fractievoorzitter woont.
Krista van Velzen spreekt haar afschuw uit over het kabinet Rutte1.
“We dachten altijd dat Mark Rutte tot de sociale vleugel van de VVD behoorde. Een grote farce!”
En strijdlustig: “De Provinciale Verkiezingen worden heel belangrijk!”
Marc: Heb je veel afgezien?
Krista: Valt wel mee. Ik kan wel tegen een stootje. In Griekenland ging het wel onophoudelijk bergje op – bergje af. Maar het zwaarste was wel Thailand. Zware hittegolf. Fietsen in de hitte ben ik niet gewend. Maar daar was extreem, een aardig eindje boven de 40. Op een gegeven moment sloegen mijn benen paars uit. Heb ik mee om moeten leren gaan. We hebben toen bewust rust in moeten bouwen. En de ergste hitte overdag gemeden.
Marc: Hoe zijn de wegen?
Krista: Ja, je komt alles tegen. Modder, wasbord, stof. En soms houdt een weg gewoon op. De kaarten zijn vaak niet betrouwbaar. Gelukkig hebben we wel een GPS bij ons.
Marc: Hoe overnacht je als er overal van die munitie ligt?
Krista: Hier zoeken we guesthouses op. In Griekenland hebben we gebruik gemaakt van Warm Showers, een internationaal netwerk van fietsers waar je een slaapplek kunt krijgen. Maar het liefst toch in ons tentje, zodat we ’s avonds van de sterren kunnen genieten.
Gedreven praat Krista van Velzen door, met overtuigingskracht, zoals een door de wol geverfde politica betaamt.
Marc: Heb je nog een voorbeeld waarin je politieke engagement wordt versterkt door deze fietstocht?
Krista: We waren in Griekenland. Patras. Dat land heeft veel buitenlandse grenzen, en dus veel vluchtelingen. Toen we daar met de boot aankwamen, zagen we allerlei jonge gekleurde Afrikaanse vluchtelingen, uit Somalië en zo, met winkelwagentjes waarin ze hun spulletjes hadden verzameld, zelfgebouwde tentjes van plastic. Ik ben meteen met die mensen gaan praten. Er moet een solidair systeem opgezet worden.
Op zo’n moment denk ik wel ‘had ik maar een videocamera bij me’. Dan kon ik daarmee naar Den Haag om Leers [minister van Immigratie en Asiel] wakker te schudden.
Het fietsen geeft me de gelegenheid om dicht bij het onrecht en de ellende op de wereld te komen. Ik kom dan ook dicht bij mezelf, hoe ik in deze wereld wil staan.
Tegelijkertijd besef ik hoe bevoorrecht wij rijke westerlingen zijn.
Marc: Wat is je tot nu toe meegevallen?
Krista: De mensen zijn zo aardig. Mensen zijn supernieuwsgierig en rijden vaak een heel stuk mee. Volwassenen op een scooter, kinderen vaak op rammelende fietsen. Vaak voeren we hele gesprekken zo onderweg..
Iedereen heeft respect voor ons. Maar ik ook voor de bevolking. Met name in Cambodja kom ik erg veel mensen tegen die slachtoffer zijn van mijnongevallen. Missende benen of armen of soms ook blindheid zijn het gevolg. Mensen zonder benen rijden vaak in zelf gefabriceerde rolstoelfietsen. Ze racen alsof ze nooit iets anders gedaan hebben. Mijnen achter gelaten door Amerikanen en door de Khmer Rouge zorgen er voor dat er nog steeds slachtoffers vallen. Ik krijg daar kippenvel van! Helaas zit er voor veel van deze slachtoffers niks anders op dan als bedelaar door het leven gaan.
Dan valt de verbinding weg. Krista belt meteen terug: “Ja, dat is Cambodja, hè”. Haar engagement blijkt meteen weer als ik de volgende vraag stel.
Marc: Zijn er collega-kamerleden waarmee je deze fietspassie deelt?
Krista: Nee, schiet me niet te binnen. Ja, je hebt Pieter van Geel (CDA) maar die racet alleen maar door Brabant. En wacht even, Harm Evert Waalkens van de PvdA, een boer uit Groningen, die heb ik ooit fietskaarten van Zweden en Denemarken uitgeleend. En wel grappig, want onlangs hoorde ik dat Angelien Eijsinck naar Zuid Frankrijk en de Mont Ventoux is gefietst. Daar heb ik veel mee samengewerkt, maar ze heeft me dat nooit verteld. Kun je nagaan!
Marc: Waar zie je nu naar uit?
Krista: China, hoe zo’n wereldmacht, economisch militair, op de gewone mens uitwerkt. Het contrast tussen platteland en stad. De problemen in de fabriekssteden, hoe wordt er met de industriële vooruitgang omgegaan. En hoe ervaart men het om voor een armoedig loontje ‘onze’ sportschoenen in elkaar te zetten.
Maar of het lukt met de taalbarrière is natuurlijk afwachten.
Marc: En landschappelijk?
Krista: We gaan langs de oostgrens van Tibet. Daar heb je nog de oude Tibetaanse cultuur. Met veel bergen boven de 3000 meter. Lijkt me fanstastisch.
Marc: Blijf je fietsen?
Krista: Ik vrees van wel. Ik merk dat dit zo verslavend is. Had ik nooit gedacht, toen we vertrokken of toen we dit plan bedachten. Graag wil ik ooit nog naar Nieuw Zeeland of Australië. Of dat lukt met mijn werk?
Marc: Want je wilt terug in de politiek?
Krista: Ja, als we genoeg zetels halen.
Marc: Laatste vraag: heb je nog een boodschap voor de Vereniging?
Krista: Ik wil nog wel een keer een verhaal insturen. Een soort Bicycle Diaries (haha). Voor die film had ik geen tijd of ben ik in slaap gevallen. [Krista verwijst naar Motorcycle Diaries, het verhaal van Che Guevara over zijn motorreis door Zuid Amerika, waarin het politieke engagement bij de reiziger ontwaakte]. Eerlijk waar, als ik jullie blad lees, wat me dan vooral opvalt is het overweldigende geluksgevoel. Dat spat er vanaf, van bladzijde tot bladzijde. Ik herken dat zo, tegelijkertijd besef ik waar ik dit voorrecht aan te danken heb.
Marc: Dankjewel, we zien uit naar je vervolg-avonturen, en veel plezier op je verdere reis!
Ik leg de hoorn op de haak. Weg Krista. Weg brom.
26 januari 2011 |